Na de prachtige ervaring van de Oekraïense poëzieavond in Mechelen (15 februari 2025), werd op vrijdagavond 27 februari 2026 een herhaling van dit concept aan een ruim publiek voorgesteld, deze keer in Holsbeek (bij Leuven), de thuisbasis van de organisator Akim A.J. Willems.  De deelnemers waren: Larysa Dushchak, Iryna Yaroshenko, Anna Lupynos, Andriy Senyczak (muziek), Oleksandra Kravchuk, Tetiana Fedorenko, Lucy Stadnykova en Lena Ivanova (muziek).  Ik vertaalde teksten van Tetiana Fedorenko (uit de cyclus "De ironie van het bestaan") en van Lena Ivanova met wie ik 5 liedjes heb gezongen.

Het Lena Ivanova Duo bracht 4 eigen nummers, 2 in het Nederlands - Levensmelodie en Muziek doet hopen (vertaling door Alain Vanclooster) en 2 in het Oekraïens - Ridna loedina (soulmate) en Trimaymosa razom (come together).  Op algemeen verzoek werd de feestelijke literaire avond afgesloten met de Oekraïense populaire klassieker "Chervona kalyna".

Winter aan de Dnipro
 
Zo koud herinneren we ons alleen
van de verhalen van Baba en Didus
de straten liggen witter dan wit
en de lucht ruikt naar generatoren
ze draaien over hun toeren
 
wie geen gasvuur heeft
haalt warme borscht en thee
in een rode tent op straat
waar ze een babbel slaan
terwijl de telefoon oplaadt
 
onze adem vriest aan het raam
dokters onderzoeken bij kaarslicht
autolampen schijnen op sportvelden
maar zondag op de bevroren rivier
dansen we dansen we dansen!

Alain Vanclooster
Februari 2026
 

24 februari.  Een dag die intussen al 4 jaar duurt...  Vier jaar geleden startte de verschrikkelijke en onrechtvaardige Russische grootschalige inval in Oekraïne.  Vier jaar geleden startte voor duizenden Oekraïense vrouwen en kinderen "de vlucht van de ooievaars" naar het Westen.  Vanaf die onvergetelijke datum begon voor alle Oekraïners een nieuwe tijdrekening: voor en na de grote oorlog.  Vanaf die datum ook leerde ik vele moedige, intelligente en artistieke vluchtelingen in België kennen, en noteerde ik hun verhalen, hun lijdensweg.  Anderhalf jaar later resulteerde dat in een boek: "De Vlucht van de Ooievaars" (uitgeverij Partizaan.be).

Wat er ook gebeure, ik zal jullie nooit vergeten, jullie zijn een flink deel van mijn leven geworden: Masha en Daria, Larysa en Yevheniia, Lena, Victor, Rada, Roman en Katya, Oksana, Danya, Dasha en Viktoriia, Iryna en Tetiana, Ivan en Paul, Alina en Tetiana, Anna en Iryna, Lesya, Olya, Jenja en Juliia, Tamara en Lyuba, Anya, Inna, Lyudmila en Elena...

​Vrienden voor het leven!

Op vrijdagavond 6 februari 2026 was er de boekvoorstelling van de tweetalige dichtbundel "Ik hoor dat je in Nederland bent..." van de Oekraïense dichteres Daria Lysenko die al bijna 4 jaar in Nederland (Den Haag) woont.  Ik had de bundel al vooraf gekocht en gelezen en zeer goed bevonden, dus trok ik erheen met de trein.  In het goede gezelschap van die andere (goede) Oekraïense dichteres Tetiana Fedorenko die in België (Rupelmonde) woont.  Moderator van dienst was Roman Nesterenco.  Vragen en antwoorden werden afgewisseld met het voorlezen van enkele pareltjes van gedichten.  Uit het gesprek leerde ik vooral dat Oekraïners bij ons het eigenlijk beu zijn om na 4 jaar verblijf in onze contreien nog altijd "als vluchteling" aangesproken te worden... alsof ze "andere" (versta "mindere") mensen zouden zijn - een soort "Untermenschen" zeg maar).  En daarover nog altijd vragen blijven krijgen - bv. door vreemden op de bus!? -, terwijl het leven doorgaat en zij ook een andere eigen persoonlijke "identiteit" hebben, bv. Daria als dichter, en ook wel over andere onderwerpen iets te vertellen hebben.

Het deed me denken aan mijn interview - intussen al 3,5 jaar geleden - met Tetiana Fedorenko, waarin ze o.a. zei: "Ik heb het gevoel dat ik mijn identiteit kwijt ben.  In Oekraïne had ik een universiteitsdiploma, een goedbetaalde job en een mooi appartement.  Ik was "iemand", o.a. een schrijver!  In België ben ik niemand..." (uit "De Vlucht van de Ooievaars", p. 152)

Donderdagavond 29 januari 2026 in Bibliotheek Dibeek (cc Westrand): start van de Week van de Poëzie, met deelname van 15 lokale dichters die een tekst schreven met "rituelen" als onderwerp, het jaarthema van het cultuurcentrum.  Met o.a. de gedichten "Verstoord ochtendritueel" van Alain Vanclooster en "Zaad op asfalt" van Tetiana Fedorenko (Oekraïne).  Met grote dank aan Kathleen, Frank en Hadewich!

​Dit "gesloten" event was een try-out voor een mogelijke performance in mei...  Wordt vervolgd!

Verstoord ochtendritueel
  
1.
 
Op palmzondag breek je wilgentakken die de priester zegent
Die takken hang je aan de poort en steek je tussen ramen en deuren
Dan loop je het hele huis rond en herhaalt wat je ziet in een droom
Veel melk en kuikens, een overvloed aan appels en graan
Je kan een oud slot begraven en in de lente buig je voor de ooievaar
Als je na een reis veilig naar huis wilt keren, plant je eerst een boom
Met Pasen verft iedereen eieren met een boodschap voor wie men graag ziet
Rood voor liefde, blauw voor een lang leven en zwart voor rouw en verdriet.
 
2.
 
In het duister stap ik stil de trap af – om mijn vrouw niet te wekken
Als ik licht maak in de living begroet de poes mij luid en languit
Ik aai haar kop en rug, zij ronkt vol verwachting
Ik zet de radio aan en kook water voor thee
Intussen maak ik de vaatwasser leeg en voeder de kat
Terwijl ik in fruit bijt, bereid ik een kom muesli voor mijn eega
Ik ga me wassen, aankleden en scheren
Breng de fruitresten naar het compostvat in de tuin
En trek de rolluiken op – om mijn vrouw zachtjes te wekken
Nu ben ik klaar om naar het werk te vertrekken.
 
3.
 
Op een donderdagochtend om klokslag zeven uur
Meldt het radiojournaal wat onmogelijk was
Overal klinken alarmsirenes en het is druk op straat
Mensen tanken de auto vol eer de pompen droog staan
En halen snel geld af aan automaten in de muur
We staan in de rij om voedsel en medicijnen in te slaan
Anderen pakken meteen hun koffers en vertrekken naar het westen
Een klein ver land belooft vluchtelingen op te vangen
Ook voedsel en kleren, helmen en kogelvrije vesten te doneren
Heb ik al een theezakje in de thermos gedaan
De vaat blijft verweesd achter en mijn stoppelbaard is glad vergeten
Wie moet ik dringend contacteren.
  
4.
 
Telkens als onrecht en verdriet mij overmannen
Borrelen boze letters op in mijn hoofd dat altijd waakt
Woorden schieten op papier dat op mijn nachttafel wacht
Er mag niets verloren gaan
Want tegen het ochtendgloren zijn alle zinnen hopeloos verloren
Ook op de tram kiemen flarden tekst
Gedachten draaien met de wind en bestoken mij
Niets hangt nog stevig aaneen
Het verhaal is in een puzzel van duizend stukken gebroken
In paniek grijp ik naar pen en agenda in mijn tas
En recycleer haastig splinters verteerd en gegist nieuws
Niets zal verloren gaan
Maar waar is het begin en wanneer volgt het einde
Voortaan leg ik een zwartgeblakerd ei.
  
Alain Vanclooster
december 2025
​

Зерно на асфальті 
 
Коли мені було років десять,
моє щастя було – хмаринкою
Я торкалася його,
відчуваючи подушечками пальців
відсутність і присутність одночасно.
Я бачила його у тій блакиті,
яку ми називаємо небом тоді,
коли промінь сонця пробігає
по ксилофону нашої душі.
 
Моя мама бачила там у небі –
голубів.
Сизих друзів
великого невгамовного міста.
Мама народилася у тридцять де’ятому.
Тоді хмаринка щастя торкалася її
красивого маленького носика,
який не відчував запаху диму
розгорання Другої Світової.
Але війна підійшла ближче.
Пропалила своїм поглядом
слабкі мамині дитячі груди
І моя мама народилася  знову,
але вже дорослою.
Війна вкрала у неї дитинство
Всесвіт запропонував
відчути подушечками пальців
дитинство на дотик
її дітям.
 
А їй залишив хмарку голубів.
Вона розмовляла до них,
коли її донька  та син виросли.
Їм здавалося тоді,
що життя резинове.
Його тягнутимуть
боги грецьких міфів
до нескінченності.
І мама намагалася
хоч шматочок їхнього життя
потягнути собі.
Та вона не була богинею,
а звичайною зеленоокою жінкою.
Краса, якої засліплювала чоловіків
і збивала з ніг
хвилею повітря,
яка котилася океанами
маминого подиху.
 
Можливо, тому вона
зустрічала світанки
своєї осені
наодинці.
Світ для неї звузився,
стиснувся,
до ґанку її київської висотки.
Вона перестала брати трубку
свого старенького Сіменса.
Старенького?
Та він був у десятки разів
молодшим за маму.
Але помер раніше.
З ним відійшли у засвіти
мамині подруги із записної книги
Нікого не залишилося,
тільки її голуби.
Я привозила щотижня мамі
великий пакет продуктів,
посмішки внуків
і жмені зерна.
Вона сипала його на асфальт
кожного року,
кожного місяця,
кожного дня.
Голуби летіли до неї
тієї втраченою колись
у дитинстві хмаринкою щастя
Летіли навіть тоді,
коли її руки одного дня
стали навіки порожніми.
 
В українському магазині
в Антверпені
я купила зерна для мами
Гулі-гулі, мамо!*
Поки я рятувала на чужині
посмішки твоїх внуків,
ти сама стала голубкою.
 
На мої розкидані зерна
летять  чайки
із схвильованої баржами
Шельди
Вони  сваряться і кричать:
Миру не буде!
Миру не буде!
Допоки красива маленька
дівчинка,
якою колись була твоя мама,
не знайде своє дитинство.
 
Я сію зерно на асфальт і
шукаю очима її.
А раптом вона прилетить
до мене сюди?
Щоб на мить хмаринка
щастя торкнулася нашого із нею
одного на двох
серця.
 
 
Zaad op asfalt
 
Toen ik tien jaren telde,
was mijn geluk een kleine wolk.
Ik raakte ze aan,
voelde met mijn vingertoppen
haar aan- en afwezigheid tegelijk.
Ik zag haar in dat blauw
dat we de hemel noemen,
wanneer een zonnestraal
over de xylofoon van de ziel loopt.
 
Mijn moeder zag iets anders daarboven:
duiven.
Asgrijze vrienden
van een grote, rusteloze stad.
Zij werd in 1939 geboren.
Toen streelde haar wolk van geluk
het puntje van haar mooie kleine neus,
onschuldig aan de geur van rook die opsteeg
van het vuur van de Tweede Wereldoorlog.
Maar de strijd kwam dichterbij.
Hij verbrandde haar kwetsbare kinderborst
met zijn doordringende blik.
Mijn moeder was opnieuw geboren,
maar volwassen nu.
De oorlog beroofde haar jeugd
en als compensatie beloofde het universum
dat haar kroost
de kindertijd zou aanraken
met hun eigen vingertoppen.
 
Wat haar restte was een wolk van duiven.
Ze sprak met hen
toen haar zoon en dochter opgroeiden.
In die tijd
voelde het leven rubberzacht aan.
We geloofden dat de goden uit de Griekse mythen
het konden rekken
tot in het oneindige.
En mijn moeder probeerde,
slechts één keer, een stukje ervan
naar zich toe te trekken.
Maar ze was geen godin,
slechts een vrouw met groene ogen
wiens schoonheid mannen verblindde
en hen van hun stuk bracht,
met de golf van lucht
die uit de oceanen
van haar adem blies.
 
Misschien is dat de reden
waarom ze de dageraad
van haar eigen herfst
eenzaam begroette.
Haar wereld werd dunner,
sloot zich
op de drempel van een flatgebouw in Kyiv.
Het rinkelen van haar oude Siemens
bleef onbeantwoord.
Oud?
Het toestel was tientallen jaren
jonger dan zijzelf.
Maar het ging als eerste stuk.
En daarmee verdwenen ook
de vrienden uit haar adresboek.
Alleen de duiven
aan de hemel bleven trouw.
Elke week bracht ik haar
een zware boodschappentas,
de glimlach van mijn kinderen
en handenvol zaad.
Ze strooide het uit op asfalt,
elk jaar,
elke maand,
elke dag.
En de duiven vlogen naar haar toe –
die wolk van geluk
die ze ooit in haar kindertijd was kwijtgeraakt.
Ze kwamen zelfs,
toen haar handen op een dag
voor altijd leeg bleven.
 
In een Oekraïense winkel
in Antwerpen
kocht ik zaad voor mijn moeder.
Roekoe, roekoe, kom, mama, kom!
Terwijl ik de glimlach van je kleinkinderen
op vreemde bodem bewaarde,
werd je zelf een duif.
 
Nu lokt het zaad dat ik strooi
de meeuwen aan
over het door schepen gekwelde water
van de Schelde.
Ze kibbelen en roepen:
Er zal geen vrede zijn!
Er zal geen vrede zijn!
Niet eer het mooie
kleine meisje
dat je moeder ooit was,
haar kindertijd terugkrijgt.
 
Ik zaai zaad op asfalt
en zoek haar met mijn ogen.
Wat als ze naar mij toevliegt
hier?
Zodat, voor even,
de wolk van geluk
het hart kan aanraken
dat ooit van ons beiden was.
  
Tetiana Fedorenko
december 2025
(vertaling Alain Vanclooster)

Het is belangrijk dat auteur Tetiana Fedorenko haar eigen Oekraïens gedicht "Zaad op asfalt" zelf in het Nederlands kan voorlezen in Vlaanderen...  Om haar te helpen met de uitspraak, heb ik een video opgenomen waarin ik mijn Nederlandse vertaling van haar gedicht zeer traag voorlees, zodat ze elk woord goed kan horen.  En nu maar oefenen, dierbare Tetiana... :-) 

Op zaterdag 17 januari 2026 had ik een tweede gesprek (in brasserie Windsor in Antwerpen) met de Oekraïense dichteres Tetiana Fedorenko, oorlogsvluchtelinge in België.  We werkten aan de vertaling van haar poëzie naar het Nederlands voor de tweetalige poëzie happening in Holsbeek op vrijdag 27 februari 2026.

Poëzie en wijn... een vruchtbare combinatie :-)

Op maandag 24 november 2025 werden bij Lena Ivanova thuis in Zottegem 2 video's opgenomen bij de Nederlandse versie van haar lied "Soulmate" ("Moya Ridna Ludina" - vertaling door Alain Vanclooster).  Het was de bedoeling om daarvan 1 mix te maken.  Maar dat bleek niet zo eenvoudig en liet even op zich wachten.  Intussen lanceerde Lena Ivanova op Oudejaarsavond 2025 één enkele in kerststijl herwerkte versie...

Tijdens de workshop "initiatie pottendraaien" van 10 tot 12 oktober 2025 in de Westhoek, ben ik erin geslaagd enkele bekers te draaien - zie eerder bericht.  De lesgever heeft mijn potjes nu verder afgewerkt en zijn vrouw heeft ze geglazuurd...  Eindelijk zijn ze thuis aangekomen.  Ik ben heel blij en zelfs een beetje trots met het mooie resultaat.  Wees welkom op de thee! :-) 

Lena Ivanova Trio op het Mappa Mundi Festival in Halle (Oude Post, zaterdagavond 29.11.2025).  Singer-songwriter: Lena Ivanova - bassofoon: Victor Raislyi - backing vocal: Alain Vanclooster.

In november 2025 verscheen voor de derde keer in minder dan 3 jaar tijd een interview met singer-songwriter Lena Ivanova in het Oekraïense tijdschrift "Auto Lady".  Daarin vertelt ze over haar muzikale activiteiten en haar creatieve samenwerking met schrijver-performer Alain Vanclooster.